rozwiń ›

Czy mróz zabija kleszcze?

Według dr Anny Wierzbickiej z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, kleszcze są odporne na niskie temperatury i potrafią znosić nawet temperatury -30°C, dzięki szczególnym właściwościom bakterii zasiedlających ich organizmy. Ekspertka wyjaśnia w rozmowie z serwisem o2.pl, że w czasie mrozu kleszcze „zasypiają”, czyli chowają się pod warstwą liści, w glebie czy ściółce leśnej, co dodatkowo izoluje je od skrajnych chłodów. Temperatura w warstwie ziemi, w której się ukrywają, zwykle jest wyższa niż ta na powierzchni, dzięki czemu mrozy nie stanowią dla nich śmiertelnego zagrożenia.

Reklama

Badania naukowe potwierdzają

Badania naukowe wskazują, że jedną z przyczyn tej odporności jest obecność bakterii wywołujących anaplazmozę. Enzymy produkowane przez te mikroorganizmy pomagają kleszczom nie zamarzać nawet przy bardzo niskich temperaturach, co sprawia, że klasyczny mróz niespecjalnie wpływa na ich przeżywalność zimą.

W jakiej temperaturze giną kleszcze?

Reklama

Podsumowując, zwykłe zimy z temperaturami od około -5°C do -15°C mogą ograniczać aktywność kleszczy, ale raczej ich nie eliminują. Aby faktycznie doprowadzić do wyraźnego spadku liczebność kleszczy, potrzebne byłyby długotrwałe, ekstremalne mrozy z temperaturami znacznie poniżej -30°C, a takich raczej u nas nie ma. Nawet obecna zima, choć wielu ludziom wydaje się bardzo surowa, nie osiąga poziomu, który byłby zabójczy dla kleszczy. Pajęczaki te doskonale przystosowane są do przetrwania zimą.

Skutki dla ludzi i zwierząt

Odporność kleszczy na mróz oznacza, że zagrożenie ukąszeniem może pojawić się nawet wczesną wiosną 2026. Pamiętajmy, że kleszcze przenoszą choroby, takie jak borelioza czy kleszczowe zapalenie mózgu, dlatego nawet krótkie spacery w lesie, parku czy ogrodzie wymagają ostrożności.

Kleszcze pojawiają się wszędzie tam, gdzie panują ciepłe i wilgotne warunki, szczególnie w wysokiej trawie, zaroślach, lasach, na łąkach i przy zbiornikach wodnych. Spotkać je można również w miejskich parkach, a nawet w ogrodach przydomowych, do których trafiają często za pośrednictwem psów, kotów i ludzi. Nie ma już bezpiecznych stref, nawet przydomowy ogród może być miejscem ryzyka.

Gdzie jest najwięcej kleszczy w Polsce? Te województwa dominują

Coraz większe zagrożenie związane z kleszczami obserwuje się przede wszystkim w województwach:

  • Śląskim (okolice Katowic),
  • Mazowieckim (okolice Warszawy),
  • Łódzkim (okolice Łodzi),
  • Dolnośląskim,
  • Wielkopolskim (okolice Poznania),
  • Podlaskim i Lubelskim.

Gdzie jest najwięcej zakażonych kleszczy?

We wschodniej i centralnej części kraju - Mazowieckie, Lubelskie, Podkarpackie, Warmińsko‑Mazurskie. To tu odnotowuje się najwyższy procent kleszczy zakażonych boreliozą, sięgający nawet 60–70%.