15 sierpnia — Wniebowzięcie i Matka Boska Zielna
15 sierpnia Kościół katolicki obchodzi uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Według wiary katolickiej Maryja po zakończeniu ziemskiego życia została z ciałem i duszą przyjęta do chwały nieba. W Polsce ten dzień ma jednak także bardzo silny wymiar ludowy. Od pokoleń znany jest jako Święto Matki Boskiej Zielnej.
Ważne
Nazwa nie jest przypadkowa. W tradycji ludowej Maryja była czczona jako opiekunka pól, łąk, sadów, ogrodów, ziół i zbiorów. Dlatego 15 sierpnia do kościołów przynoszono to, co udało się zebrać z ziemi: zioła, kwiaty, kłosy zbóż, owoce, warzywa i gałązki drzew owocowych.
Poświęcony bukiet miał być znakiem wdzięczności za plony, ale też prośbą o ochronę domu, gospodarstwa, zwierząt i upraw.
Z czego robi się bukiet na 15 sierpnia?
Tradycyjny bukiet na Matki Boskiej Zielnej robi się przede wszystkim z ziół leczniczych, kwiatów polnych i ogrodowych, kłosów zbóż oraz owoców i warzyw. Dawniej wkładano do niego rośliny zebrane na łące, w ogrodzie, sadzie, lesie i na polu. Liczyło się to, by wiązanka była naturalna, różnorodna i związana z plonami. W bukiecie na 15 sierpnia mogą znaleźć się między innymi:
- mięta,
- szałwia,
- tymianek,
- lawenda,
- macierzanka,
- krwawnica pospolita
- bylica,
- piołun,
- krwawnik,
- rumianek,
- dziurawiec,
- kłosy pszenicy, żyta, owsa lub jęczmienia,
- makówki,
- len,
- chabry,
- słoneczniki,
- nawłoć,
- cynie,
- mieczyki,
- kosmosy,
- hortensje,
- gałązki z owocami,
- jabłka, śliwki, gruszki, marchew lub ziemniaki.
Współczesna wiązanka nie musi być ogromna. Może być skromna, ale dobrze, jeśli znajdą się w niej przynajmniej trzy najważniejsze elementy: zioła, kwiaty i kłosy zbóż.
Najważniejsze zioła do bukietu na Matki Boskiej Zielnej
Zioła są sercem bukietu na 15 sierpnia. Dawniej wierzono, że po poświęceniu nabierają szczególnej mocy ochronnej i leczniczej. Przechowywano je przez cały rok, a w razie potrzeby wykorzystywano w domu lub gospodarstwie. Do tradycyjnej wiązanki warto włożyć:
- Mięta - mięta kojarzy się ze zdrowiem, świeżością i domowym leczeniem. To jedno z najczęściej wybieranych ziół do bukietu na Matki Boskiej Zielnej.
- Szałwia - szałwia symbolizuje oczyszczenie i siłę. W tradycji ludowej była ceniona jako roślina lecznicza.
- Tymianek i macierzanka - te aromatyczne zioła dodają bukietowi zapachu. Kojarzą się z łąką, naturą i zdrowiem.
- Krwawnik - krwawnik często pojawiał się w dawnych wiązankach. Był znany jako roślina wykorzystywana w medycynie ludowej.
- Bylica i piołun - to rośliny mocno zakorzenione w dawnych wierzeniach. Uważano je za zioła chroniące przed chorobami i nieszczęściem.
- Lawenda - dziś lawenda jest bardzo popularnym dodatkiem do bukietów. Pięknie pachnie, dobrze wygląda i pasuje zarówno do tradycyjnych, jak i bardziej dekoracyjnych wiązanek.
Jakie kwiaty włożyć do bukietu na 15 sierpnia?
Bukiet na Matki Boskiej Zielnej powinien być kolorowy i naturalny. Najlepiej sprawdzają się kwiaty polne i ogrodowe, zwłaszcza te, które kwitną w sierpniu. Do wiązanki można dodać: chabry, maki, nawłoć, rudbekie, słoneczniki, cynie, astry, kosmosy, dalie, mieczyki, hortensje, nagietki, jeżówki, dzikie kwiaty z łąki.
Ważne
Nie ma jednej obowiązkowej listy roślin. W różnych regionach Polski bukiety wyglądały i wyglądają inaczej. W jednej okolicy przypominały niewielką palemkę, w innej miały formę dużej wiązanki, wieńca albo kosza pełnego płodów ziemi.
15 sierpnia - Matki Boskiej Zielnej. Kłosy zbóż — obowiązkowy symbol plonów
W bukiecie na 15 sierpnia bardzo ważne miejsce zajmują zboża. Kłosy pszenicy, żyta, owsa czy jęczmienia symbolizują urodzaj, chleb, pracę rolników i wdzięczność za zbiory. Jeśli nie masz dostępu do kłosów z pola, możesz zastąpić je ozdobnymi trawami. Nie będą miały dokładnie tego samego tradycyjnego znaczenia, ale dobrze oddadzą charakter sierpniowej wiązanki. Do bukietu można też dodać: gałązki leszczyny z orzechami, źdźbła traw, suszone rośliny.
Czy do bukietu na 15 sierpnia można dodać owoce i warzywa?
Tak. W wielu regionach Polski do bukietów na Matki Boskiej Zielnej dodawano także owoce i warzywa. Były one znakiem obfitości i wdzięczności za plony z sadu, ogrodu i pola. W tradycyjnych wiązankach pojawiały się między innymi:
- jabłka,
- gruszki,
- śliwki,
- marchew,
- ziemniaki,
- gałązki wiśni,
- orzechy,
- małe warzywa z ogrodu.
Ile roślin powinien mieć bukiet na Matki Boskiej Zielnej?
Według dawnych zwyczajów bukiet na 15 sierpnia powinien składać się z nieparzystej liczby roślin. W niektórych tradycjach mówiono o 7 albo 77 ziołach i kwiatach. Liczba siedem była kojarzona z pełnią i doskonałością. Dziś nie trzeba jednak traktować tego jako sztywnej zasady. Najważniejsze jest zachowanie sensu tradycji: bukiet powinien być zrobiony z roślin, które symbolizują plony, zdrowie, naturę i wdzięczność.
Jak zrobić bukiet na 15 sierpnia krok po kroku?
Przygotowanie bukietu na Matki Boskiej Zielnej nie jest trudne. Wystarczy kilka ziół, kwiatów i kłosów.
- Krok 1. Przygotuj rośliny. Zbierz zioła, kwiaty, kłosy zbóż i ewentualnie owoce lub warzywa. Najlepiej wybierać rośliny świeże, zdrowe i niezwiędnięte.
- Krok 2. Oczyść łodygi. Z dolnych części łodyg usuń liście i drobne pędy. Dzięki temu bukiet będzie łatwiej związać i wygodniej trzymać.
- Krok 3. Zacznij od największych roślin. Najwyższe kwiaty, słoneczniki, mieczyki, hortensje albo większe zioła umieść w środku wiązanki.
- Krok 4. Dokładaj mniejsze kwiaty i zioła. Wokół większych roślin układaj drobniejsze kwiaty, zioła i gałązki. Staraj się, aby bukiet był pełny, ale nie zbyt ciasny.
- Krok 5. Wpleć kłosy i trawy. Kłosy zbóż lub ozdobne trawy dodaj na końcu. Dzięki nim bukiet będzie wyglądał lekko i tradycyjnie.
- Krok 6. Zwiąż całość. Bukiet można związać sznurkiem, rafią, lnianą tasiemką albo ozdobną wstążką. Najlepiej sprawdzają się naturalne materiały.
Co zrobić z bukietem po poświęceniu?
Dawniej poświęconego bukietu nie wyrzucano. Przechowywano go przez cały rok w domu, najczęściej: za świętym obrazem, nad drzwiami, na ścianie, na strychu, w stodole, w oborze, przy wejściu do domu. Wierzono, że chroni domowników, zwierzęta i plony przed chorobami, burzą, piorunami, szkodnikami oraz nieszczęściem. Zioła z poświęconej wiązanki wykorzystywano także w domowych sposobach leczenia ludzi i zwierząt. Dziś wiele osób traktuje bukiet przede wszystkim jako piękną pamiątkę rodzinnej i religijnej tradycji. Można go zasuszyć i przechować w domu jako symbol wdzięczności za lato i plony.
Matka Boska Zielna — tradycja, która łączy religię i naturę
Podsumowując, bukiet niesiony do kościoła przypomina, że człowiek żyje dzięki ziemi, pracy rąk i darom natury. To dlatego nawet niewielka wiązanka z mięty, kłosów i kilku ogrodowych kwiatów ma głębsze znaczenie niż zwykła dekoracja. Bukiet na 15 sierpnia, czyli na Matki Boskiej Zielnej, robi się z ziół, kwiatów, zbóż, owoców i warzyw. Najczęściej wkłada się do niego miętę, szałwię, tymianek, lawendę, krwawnik, macierzankę, bylicę, polne i ogrodowe kwiaty, kłosy pszenicy, żyta lub owsa, a także makówki, jabłka, gałązki z owocami czy małe warzywa.
Najważniejsze, by bukiet był naturalny i symbolizował wdzięczność za plony. Nie musi być duży ani idealny. Wystarczy kilka ziół, kwiatów i kłosów, aby podtrzymać piękną tradycję Święta Matki Boskiej Zielnej.
Opiekun naukowy sekcji Prawa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Studenckiej Poradni Prawnej UAFM w Krakowie. Członek Polskiej Sieci Naukowej Prawa Pracy i Zabezpieczenia Społecznego „Cooperante”. Współpracuje z Kancelarią Adwokacką oraz z Kancelarią Radcy Prawnego. Redaktor w wydawnictwie Infor PL S.A. oraz twórca ponad dwóch tysięcy tekstów prawniczych, w zakresie analiz prawnych, aktualności legislacyjnych oraz orzeczniczych w portalu Infor.pl, DGP – Dziennik Gazeta Prawna, Forsal, Dziennik.pl, ZdrowieGo oraz w wydawnictwie C.H. Beck Sp. z o.o. w ramach Systemu Informacji Prawnej Legalis – n.ius. Autorka kilkudziesięciu publikacji naukowych oraz prelegentka na konferencjach naukowych (polskich i międzynarodowych). Prywatnie, szczęśliwa posiadaczka Springer Spaniela Angielskiego, podróżniczka i pasjonatka Włoch oraz kolarstwa górskiego typu MTB.
